Web-etalage 
Jaap van Rees

Curriculum Vitae

Afgestudeerd in 1971 als wiskundig ingenieur aan de TU Delft
(afstudeerrichting: operations research, afstudeeronderwerp: productieplanning voor de zeepfabriek van Unilever)

– ’71 tot ’73 systeemontwerper/informatie-analist bij Shell
– ’73 tot ’81 wetenschappelijk medewerker aan de TU-Delft
– ’81 tot heden adviseur / docent
Ik streef ernaar om drie verschillende soorten activiteiten, in evenwicht met elkaar, uit te voeren namelijk:

  • werken als informatie-architect in de praktijk
  • het geven van opleidingen en dus het overdragen van mijn kennis en ervaring
  • vernieuwen en wetenschappelijk onderbouwen van het vak 

 

Ideeën

Het inrichten van de informatievoorziening: 

Mijn huidige standpunt is: er zijn twee verschillende architectuur begrippen, het bouwkundige architectuur begrip en het IT-architectuur begrip. Het IT-architectuur begrip wordt meestal gedefinieerd als een verzameling regels of principes. Afspraken dus over de manier waarop componenten van informatietechnologie met elkaar samenwerken. Dit kan zowel gaan over hardware als over toepassingen van informatietechnologie. Kenmerkend is dat het gaat over de syntax van de constructie van de IT-componenten. Op deze definitie is de rol van de architect in de IT gebasseerd. Het bouwkundige architectuur begrip heeft een principieel andere inhoud. Dat gaat over de wijze waarop iemand een gebouw ervaart, het effect op hun beleving van de gebruikers van het gebouw. De boodschap die met de vormgeving, kleur en indeling van het gebouw wordt overgebracht. Deze boodschap gaat over de normen en waarden van de opdrachtgever, ontwerpers en alle andere betrokken partijen, die invloed hadden op de ontwerpbeslissingen. Het gebouw wordt daarmee een informatiedrager, die informatie bevat over de cultuur van de bouwers. Zoals die IT-architectuur de syntax betreft gaat de bouwkunde architectuur over de semantiek.

De inrichting van de informatievoorziening van een organisatie.

Organisaties en de mogelijkheden van ICT zijn permanent in beweging. Het heeft daarom geen zin om, in een eenmalig omvangrijk project, vast te leggen hoe de organisatie de komende jaren zal omgaan met informatietechnologie. In de jaren 80 hebben wij, bij het opstellen van informatieplannen, reeds geleerd dat dergelijke gedetailleerde blauwdrukken snel hun actualiteit verliezen, omdat zij worden achterhaald door veranderingen in de organisatie. Daarbij zijn belangrijke lessen geleerd. We weten nu dat een eenmalige diepgaande inspanning op dit gebied geen rendabele investering is. De denkwereld van de, naar zekerheid strevende, automatiseerders staat op dit punt op gespannen voet met de turbulente praktijk van organisaties. Ik noem dit het verschil tussen de treinmetafoor en de autometafoor. In plaats van het gedetailleerde spoorboekje van de spoorwegen, waarin voor elke trein vast ligt wanneer en waarheen die rijdt, moeten we leren denken in termen van verkeersregels. Verkeersregels leggen daar waar problemen kunnen ontstaan beperkingen op aan de verkeersdeelnemers, maar streven verder naar maximale vrijheid voor het kiezen van de eigen weg en tijd. De verkeersregels voor het kanaliseren van de ontwikkeling van de informatievoorziening en het gebruik van informatietechnologie noem ik ordeningsprincipes.
Het is echter ook niet mogelijk om deze ordeningsprincipes eenmalig voor een organisatie vast te stellen. Hooguit kan als start een eerste aanzet worden gegeven. De aanpak, die wordt gekozen, moet erkennen dat we te maken hebben met dynamische verschijnselen, zowel wat betreft de organisatie en haar omgeving, als wat betreft de mogelijkheden van de ICT. Daarom is het verstandiger te streven naar het implementeren van een mechanisme in de organisatie dat in staat is de ordeningsprincipes aan te passen aan de gewenste toekomstige ontwikkelingen.
De ordeningsprincipes voor de informatievoorziening worden beïnvloed door verschillende krachten in de organisatie en ICT. Wat betreft de organisatie is er enerzijds de spanning tussen krachten die streven naar gemeenschappelijke componenten en centrale besturing en krachten die streven naar autonomie van de business units. Anderzijds is er de spanning tussen korte termijn oplossingen, waarmee snel problemen kunnen worden opgelost, en lange termijn oplossingen, die uiteindelijk een hoger rendement kunnen opleveren, omdat zij chaotische constructies voorkomen. Ook in de technologie zijn er spanningen tussen formele en de facto standaards, en technisch meer geavanceerde of beter doordachte oplossingen, die hun marktpositie nog moeten veroveren.
Dit alles hoort in mijn opvatting tot het werkterrein van de (interne) informatiekundige. De beslissingen moeten echter worden genomen en gedragen door het management. Het is onjuist om te verwachten dat het management zich dusdanig in de ICT-materie verdiept dat het alle consequenties van de beslissingen kan overzien. Daarom moet een informatiekundige de keuzen op dit gebied vertalen naar de organisatorische situatie, door de vaak impliciete organisatorische uitgangspunten en inflexibiliteiten voor de organisatie zichtbaar te maken voor het verantwoordelijke management. Uiteindelijk komt dit neer op het managen van de beeldvorming van betrokken managers. Beeldvorming van niet alleen de toepassingen van de ICT, maar van de volledige organisatorische situatie.

De bijdrage die ik in dit proces kan leveren kan bestaan uit de volgende elementen: 
– adviseur bij inrichten van dit mechanisme.
Ik heb veel ervaring in het betrekken van (niet-ICT-)managers bij dit proces, door hen te helpen hun positie ten opzichte van de ICT te bepalen. 
– coach bij de daadwerkelijke invulling.
Het gaat dan om het opstellen van de eerste aanzet van de ordeningsprincipes en de wijze waarop dit in de organisatie wordt gepresenteerd. 
– opleider van de informatiekundigen.
Dit kan zowel door een of enkele medewerkers op te leiden, als door het verzorgen van maatwerk seminars of cursussen voor een grotere groep.

Het ontwerp van een systeem

Het voorgaande betreft in vergelijking met de bouwwereld de stedebouwkundige problematiek. Voor het ontwerpen en verder begeleiden van de bouw en de invoering van een systeem ben ik beschikbaar als informatiesysteembouwkundige of informatiekundig ontwerper.
Mijn opvatting is dat een informatiesysteembouwkundige verantwoordelijk moet zijn tot en met het gedetailleerde bestek. Dat bestek moet enerzijds geschikt zijn om aannemers een vaste-prijs/vaste-opleverdatum-offerte te laten maken en anderzijds moet het bestek bij de oplevering als juridisch document geschikt zijn voor het onderbouwen van acceptatiebeslissing. Ik werk in dit soort opdrachten bijvoorkeur ook zelf met vasteprijs afspraken, want mijn uitgangspunt is dat de partij die de meeste kennis heeft ook bereid moet zijn om de risico’s op dat gebied te dragen. Mijn vak is het organiseren en uitvoeren van het ontwerpproces. Een vaste prijs impliceert natuurlijk ook dat er vooraf duidelijk afspraken worden gemaakt en dat komt de aanpak van het project vaak ten goede.

Projectmanagement

Drie maanden nadat ik in mijn eerste baan was begonnen (najaar 1971 dus) werd ik benoemd tot projectleider van het project waarin ik zat. Sinds die tijd heb ik mij in de praktijk en in de theorie bezig gehouden met vak van projectmanager, waar mogelijk gecombineerd met de rol van informatiekundige.
Nu, tegen het eind van mijn carriere, zou ik nog een keer deze kennis en ervaring in een uitdagende opdracht willen toeppassen. Daarvoor ben ik maximaal drie dagen in de week beschikbaar.

Ervaring

In 1981 ben ik als zelfstandig adviseur begonnen. Al die tijd streef ik er naar mijn tijd 50/50 te verdelen over doceren en adviesopdrachten.
In die ruim twintig jaar heb ik adviesopdrachten uitgevoerd of medewerkers in mijn bureau begeleid bij het uitvoeren van opdrachten voor bijna alle sectoren van de samenleving. Daarnaast heb ik door het begeleiden van scripties op de TU en voor het diploma van de leergang Informatie-architect veel organisatie kunnen waarnemen.

Adviesopdrachten

De vragen waar managers mee zitten zijn vaak niet in een categorie onder te brengen. Een gevoel van onzekerheid en de behoefte om met een ervaren onafhankelijke adviseur te praten, zijn vaak de start van een adviesrelatie. Ik heb veel ervaring in het vervullen van die rol. Mijn kennis en ervaring staan voor u ter beschikking voor een paar uur of voor een langere opdracht.

Tarief

Mijn tarief voor adviesopdrachten is  1250,- exclusief b.t.w. per dag.

Slotopmerking

Ik streef er naar om kennis en vaardigheden aan medewerkers van de organisatie over te brengen, opdat deze zelfstandig verder kunnen en niet afhankelijk worden van externe adviseurs. 

Home

Archief van piblicaties

In dit deel van deze webetalage zijn de artikelen uitgestald die ik in het verleden publiceerde in deze webetalage of in tijdschriften en boeken. Sommige van deze artikelen heb ik hier opgenomen voor de volledigheid. Het feit dat ze in het archief staan betekent dat de standpunten die er in staan niet meer actueel zijn. Mijn actuele standpunten vindt u in Infomeel en onder Ideeën

 

Home

Inhuisopleidingen

De twee modulen van de Nieuwe Leergang verzorgen wij ook inhuis, voor groepen van maximaal twaalf deelnemers. Bij inhuissessies bestaat uiteraard de mogelijkheid om dieper in te gaan op de specifieke situatie van de betreffende organisatie. Deel 2 kan worden opgebouwd rond een actuele casus uit de betreffende organisatie, waarbij ook opdrachtgever en of gebruikers kunnen worden betrokken. 
Wij hebben zeer goede ervaringen met het organiseren van een ontwerpprijsvraag. Daarbij delen we de cursusgroep aan het begin van de cursus in in drie ontwerpbureaus, die aan het einde van de cursus hun voorstel presenteren voor een jury, die bestaat uit een opdrachtgever en gebruikers uit de organisatie en de docent. Zowel voor de deelnemers als voor de juryleden is dit meestal een zeer verhelderende ervaring

De jaarlijkse update

Een dagje bijpraten met Jaap van Rees.

De Update wordt sinds 1983 is gegeven. Oorspronkelijk opgezet met het doel om cursisten, die eerder cursussen volgenden, bij te praten over de nieuwe inzichten, die in de loop van het jaar zijn ontstaan. Maar ook toegankelijk voor belangstellenden, die nooit onze cursussen volgenden, maar kennis willen nemen van onze ideeën en stijl van werken. 
U krijgt een actueel overzicht van de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van informatie-architectuur en constructie en de gelegenheid om daarover in een klein gezelschap bijpraten en discussiëren, tijdens de presentaties en de, meestal uitstekende, lunch. 

U vindt op de verdere pagina’s van dit hoofdstuk van onze web-etalage van de inhoud van eerder Updates en de inhoud van de Update van dit jaar.